Obowiązkowym punktem programu dla odwiedzających Duszniki Zdrój jest wizyta w Muzeum Papiernictwa, które jest powodem uzasadnionej dumy uzdrowiska.

Na uwagę zasługuje już sama siedziba – bezcenny, unikatowy na skalę Polski zabytek techniki – siedemnastowieczny młyn papierniczy, położony nad rzeką Bystrzycą Dusznicką, na północnych krańcach miasta, przy trasie biegnącej do granicy z Czechami. Główny budynek datowany jest na 1605 r. Już w chwili powstania był on równie malowniczy, co użyteczny – na parterze produkowano papier, wyższy poziom zajmowały mieszkania, na najwyższym natomiast suszono gotowe arkusze. Sama produkcja była nie lada sztuką. Od wynalezienia papieru, aż do początku dziewiętnastego wieku wykonywany był ręcznie, a proces ten składał się z wielu etapów.

Przede wszystkim gromadzono włókniste materiały (lniane i bawełniane, później również makulaturę), które następnie rozdrabniano. W kolejnym kroku z rozmoczonej masy celulozowej specjalnym sitem czerpano papier. W zależności od wielkości sita i nałożonej na niego ramki otrzymywano pożądaną wielkość arkusza. Płachty mokrego papieru układano na stercie i każdą przekładano filcem lub płótnem, następnie ściskano prasą, by po pozbyciu się większości wody rozwiesić je wreszcie do wyschnięcia. Na koniec prawie gotowy produkt wygładzano w maszynie przypominającej magiel i wyrównywano krawędzie. Mimo że ta technologia może wydawać się nam archaiczna, tak otrzymywany papier był bardzo trwały, mówiono nawet, że nieśmiertelny. Osiągnięcie takiego efektu wymagało czasu i dużej wprawy. Cały proces do dziś robi wrażenie, a najlepiej przekonać się o tym osobiście. To możliwe, ponieważ Muzeum Papiernictwa podtrzymuje wiekowe tradycje i nadal ręcznie wytwarzany jest tu papier – zgodnie ze średniowieczna metodą.

Odwiedzający dusznicki młyn mogą oczywiście ograniczyć się do samego zwiedzania, ale zdecydowanie polecamy uczestnictwo w odbywających się regularnie pokazach i warsztatach. Szczególnie dla odwiedzających papiernię dzieci może być to świetna frajda, połączona z niemałym walorem edukacyjnym. Goście, którzy zdecydują się na udział w warsztatach mogą własnoręcznie wyczerpać kartkę papieru. Dowiedzą się również gdzie wynaleziono papier, z czego go pozyskiwano, oraz jak radzono sobie z tworzeniem znaków wodnych. Ci mniej cierpliwi mogą skorzystać z prac profesjonalistów i w muzealnym sklepiku zakupić wyroby z papieru czerpanego. Dusznicki papier wciąż wykorzystywany jest do przygotowywania okolicznościowych pism, dyplomów, zaproszeń, papeterii i do dziś przypomina o bogatych, papierniczych tradycjach Dolnego Śląska.

Dusznicki młyn to nie tylko skarbnica wiedzy o tajnikach papieru. To również wartościowy zabytek architektoniczny. Elementami charakterystycznymi dla papierni jest dach kryty gontem, zakończony od zachodu barokowym szczytem oraz oryginalny pawilon wejściowy w kształcie wieży. Wewnątrz budynku znajdziemy polichromię z XVII–XIX stulecia.

Warto wiedzieć, że w XVII w. papiernia w Dusznikach była najbardziej cenioną na Śląsku i zaliczaną do pięciu największych w Europie. O jej pozycji świadczy to, że posiadała monopol na dostarczanie papierów do wrocławskich urzędów! Historia głosi, że właśnie na dusznickim papierze Fryderyk Chopin pisał listy podczas pobytu w mieście w 1826 roku. Upływ czasu okazał się sojusznikiem zakładu. Wiek kolejny to okres dalszej rozbudowy i modernizacji. I tak papiernia działała i czerpała papier aż do 1937 r. Niedługo później ostatni właściciel przekazał ją miastu z intencją utworzenia muzeum.

II Wojna Światowa nie oszczędziła niestety młyna. Po jej zakończeniu budynek był opustoszały i zniszczony, ale na szczęście przetrwał, a z nim formy do czerpania papieru i niepowtarzalne elementy wystroju – w tym zabytkowe malowidła ścian i stropów najwyższej kondygnacji. W 2011 r. młyn papierniczy w Dusznikach-Zdroju decyzją Prezydenta RP uzyskał w pełni zasłużony status pomnika historii. Czynione są również starania o wpisanie obiektu na prestiżową listę światowego dziedzictwa UNESCO. 

Warto udać się do młyna papierniczego szczególnie w Święto Papieru. To dwudniowa impreza popularyzującą wiedzę o historii i znaczeniu papieru, druku i introligatorstwa, organizowana od 2001 r., przeważnie w ostatni lipcowy weekend — rocznicę powstania muzeum. Zarówno sama impreza i towarzyszące jej atrakcje, jak zwiedzanie muzeum są wtedy bezpłatne.

Więcej informacji na temat muzeum znajdziecie na stronie internetowej www.muzeumpapiernictwa.pl

Już za chwilę zima!

Czytaj więcej

Wieża widokowa na Orlicy

Czytaj więcej

Jesień w Dusznikach!

Czytaj więcej

O dusznickim uzdrowisku słów kilka

Czytaj więcej

Tchnienie minionych wieków

Czytaj więcej

Śladami muzyki klasycznej 

Czytaj więcej