24.04.2019

Miliardy w młynie papierniczym

Jesienią 2018 r. podczas prac remontowych wieży i dachu kościoła pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Lutomierzu koło Ząbkowic odkryto „kapsułę czasu” z 1924 r. Znajdowały się w niej dokumenty dotyczące miejscowości i parafii oraz duża ilość papierowych pieniędzy. Na podstawie przepisów dotyczących rzeczy znalezionych, dysponentem znaleziska jest Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, którego decyzją pieniądze zostały przekazane w depozyt do Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju. Zbiór składa się z: 46 banknotów z lat 1914-1923, 2 nierozciętych arkuszy marek z 1922 r. oraz 7 zdawkowych monet z lat 1876-1924.

Wartość znaleziska

Aby określić wartość znalezionych numizmatów należy cofnąć się o niemal wiek, kiedy realizowano poprzedni remont lutomierskiego kościoła. Początek lat 20. XX wieku to w Niemczech okres gwałtownej inflacji, a w obiegu pojawiały się banknoty o coraz wyższych nominałach, idących w biliony marek. Wydrukowane nawet kilka miesięcy wcześniej miliardy stawały się bezwartościowe. W listopadzie 1923 r. przeprowadzono wymianę pieniędzy, w wyniku której banknoty inflacyjne zostały zastąpione nowymi markami.

Wartość banknotów zdeponowanych w kapsule w Lutomierzu nawet w ostatnich miesiącach przed wymianą była niewielka. Ich nominały od 2 marek do 50 milionów marek nie pozwalały nawet latem 1923 roku na zakup niczego. Najwyższy nominał posiada pieniądz zastępczy (tzw. Notgeld) Ząbkowic Śląskich – 20 miliardów marek, wyemitowany 30 października 1923 r. Jednak w chwili wkładania go do kapsuły również on był bezwartościowy. Zgromadzonych banknotów pod koniec 1923 roku nie opłaciło się wymienić na nowe marki, gdyż można było za wszystkie razem uzyskać niespełna 3 fenigi. Bilans troszkę poprawiły dołożone do kapsuły monety z 1924 r. o łącznej wartości 68 fenigów.

Znalezisko ma niewielką wartość materialną, jednak jest niezwykle cenne pod względem historycznym. Stanowi dowód nie tyle hojności ówczesnych mieszkańców Lutomierza, co ich biedy, wszak nie włożyli do kapsuły nic mającego jakąkolwiek wartość – nieważne już banknoty inflacyjne, których nie warto było wymieniać na nowe pieniądze. Ciekawość historyków budzą nierozcięte arkusze 21 banknotów o nominale 10 tys. i 24 banknotów po 50 tys. marek z początku i końca 1922 r. Marka wówczas tak szybko traciła na wartości, że wydrukowanych banknotów o takich nominałach już nie opłacało się nawet rozcinać, gdyż nie można było za nie nic kupić.

Wystawę banknotów odnalezionych w „kapsule czasu” w Lutomierzu będzie można oglądać w Muzeum Papiernictwa od 26 kwietnia do 14 maja 2019 r. – zapraszamy. Wernisaż ekspozycji – 26 kwietnia godz. 17.00.

Szczegółowe godziny otwarcia podczas Majówki:

27 kwietnia: 9.00-15.00

28 kwietnia – 4 maja: 9.00-18.00

5 maja: 9.00-17.00