Polskie Wrota i wzgórze Gomoła to pierwsze miejsca, które pojawiają się w oficjalnej historii tych ziem. Polskie Wrota to położona nieopodal Dusznik-Zdroju przełęcz, której na przełomie X i XI wieku strzec miała stojąca na wspomnianym wzgórzu drewniana warownia. Miała one strategiczne znaczenie, gdyż czuwała nad biegnącym tędy handlowym duktem, będącym odnogą bursztynowego szlaku. Warto dodać, że łączył on Pragę z Bałtykiem, przechodząc oczywiście przez dynamicznie rozwijający się Wrocław. plan
 plan2  

 

W późniejszych latach drewnianą warownię zastąpiono murowanym zamkiem wraz z towarzyszącą mu 30-metrową wieżą. Jej nazwa według różnych źródłem brzmiała Homole, Homola lub Homoli. Wybudowany na nieregularnym planie, był jednak niewielkich rozmiarów. W ówczesnych czasach okoliczne ziemie znajdowały się pod panowaniem Czech, a sam zamek był stolicą niewielkiego państwa Gomolskiego. Pierwsza udokumentowana wzmianka na temat jego właściciela pochodzi z 1350 roku i dotyczy Tamo Panowica – przedstawiciela rodu, którego posiadłość rozciągała się na Duszniki, Lewin oraz 21 pobliskich wsi.

Same Duszniki (jeszcze wtedy nie Zdrój rzecz jasna) udokumentowane zostały najpewniej w roku 1324, kiedy to otrzymać miały prawa miejskie. Ze względu jednak na lokalizację i zmieniające się dynamicznie w tych okolicach wpływy, były one oparte na prawie niemieckim. Rozwój miasta w ówczesnych czasach Duszniki zawdzięczały przede wszystkim położeniu – towarowy szlak łączący Śląsk z Czechami był głównym czynnikiem bogacenia się miejscowej ludności. Aż do 1595 roku pozostawały jednak w rękach prywatnych, kiedy to przyszedł koniec homolskiego dominium.

Średniowieczny okres pełen był wojen i walk o wpływy, przede wszystkim o religijnym charakterze. Niespokojnie było również na tych ziemiach – Husyci opanowali zamek, zamieniając go w wojenną warownię. Rozwijało się tutaj także hutnictwo żelaza, którego złoża jednak szybko się wyczerpały. W przeciwieństwie do przemysłu i handlu tkackiego oraz papierniczego – w 1584 roku wzniesiony został w mieście ratusz, a w 1605 budynek dzisiejszego papierniczego młyna. Przyszła jednak wojna trzydziestoletnia (1618 – 1648), na dobre wstrzymując rozwój miasta, które odradzać się zaczęło pod koniec wieku XVII.

W 1595 roku będąca już niestety w ruinie twierdza (Zamek Homole) została odkupiona przez miasto, dla którego nadchodził czas dynamicznego rozwoju. W XV wieku odnotowano istnienie tu leczniczego źródła “Zimny Zdrój”, co stało się symbolicznym początkiem funkcjonowania Dusznik jako uzdrowiskowego kurortu. Dopiero jednak pod koniec wieku XIX oferowane były tu pierwsze lecznicze kuracje w podgrzewanej wodzie pochodzącej oczywiście z wyjątkowego źródła.

plan3

Miasto zyskiwało na znaczeniu w całym regionie. Zaczęto doceniać walory tutejszego klimatu, odkrywano kolejne lecznicze źródła. W 1817 roku było to “Źródło Ulryki”, dziś znane jako “Jan Kazimierz”. W kolejnych latach oprócz walorów uzdrowiskowych Duszniki nabierały także znaczenia w kontekście życia kulturalnego. W latach 1802-1805 powstaje w tutejszym Parku uroczy dworek, któremu w późniejszym ściśle związany zostanie z Fryderykiem Chopinem. To właśnie tu, w 1826 roku najwybitniejszy polski kompozytor dał swój pierwszy charytatywny koncert.

plan4

Wiek XIX to okres rozwoju Dusznik-Zdroju (w czasie gdy znajdowały się w granicach Niemiec nosiły nazwę Reirerz) jako jednej z najbardziej znanych w regionie miejscowości wypoczynkowych i uzdrowiskowych. W 1862 zostają wybudowane nowe łazienki (obecnie Zakład Przyrodoleczniczy), a w 1877 oddano do użytku palmiarnię wraz z salą koncertową (obecnie Pijalnia Zdrojowa). Duszniki stały się też ważnym ośrodkiem rozwoju sportów, w szczególności zimowych. W 1880 roku powstał kurort narciarski w Zieleńcu, a na przełomie wieków ośrodek sportów zimowych znany dziś jako Duszniki Arena (wcześniej Jamrozowa Polana). Do Dusznik zjeżdżali turyści, goście oraz kuracjusze nie tylko z ówczesnych Niemiec, ale i z całej Europy.

Duszniki-Zdrój dziś to przede wszystkim aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu, specyficzny mikroklimat i lecznicze właściwości tutejszych źródeł. Miasto wciąż jest istotnym ośrodkiem kultury w regionie – to tu odbywa się przecież najstarszy na świecie festiwal pianistyczny. Ale Duszniki-Zdrój to także zyskujące na znaczeniu centrum sportów letnich i zimowych – Zieleniec Ski Arena czy Duszniki Arena to jedne z najlepszych i najpopularniejszych w Polsce ośrodków już nie tylko narciarskich, ale też biegowych, czy rowerowych.

Zdjęcia i pocztówki pochodzą ze zbiorów Muzeum Papiernictwa
w Dusznikach-Zdroju oraz z Fotopolska.eu

Kup SkiPass do 25% taniej!

Czytaj więcej

Zima w Dusznikach!

Czytaj więcej

Zdrowa woda, Jezuici, Huta Szkła a w końcu z górki na pazurki

Czytaj więcej

Jesień w Dusznikach!

Czytaj więcej

Wielkie nazwiska w Dusznikach-Zdroju

Czytaj więcej

O dusznickim uzdrowisku słów kilka

Czytaj więcej